Cổ Loa là một trong những di tích lịch sử quý giá của thủ đô và dân tộc, đã nhiều lần được chọn làm kinh đô của nước Việt. Khoảng hơn 2.000 năm về trước, mảnh đất Cổ Loa đã được những người anh hùng, vừa chiến thắng hàng chục vạn quân xâm lược Tần hung bạo, chọn làm đất dựng đô, mở cơ đồ Âu Lạc, thúc đẩy nền văn hóa Đông Sơn và nền văn minh lúa nước. Những kết quả nghiên cứu khảo cổ học qua nhiều thời kỳ trong lòng đất đã khẳng định rằng, Cổ Loa là một trong những di tích hiếm hoi chứng kiến quá trình phát sinh, phát triển của nền văn minh sông Hồng.
Thành Cổ Loa có 3 chức năng chính: kinh thành, quân thành và thị thành. Đồng thời là kết tinh hội tụ những di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của cả mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc.
Thành Cổ Loa được xây dựng kiểu vòng ốc nên gọi là Loa Thành. Tương truyền có tới 9 vòng. Dưới chân thành ngoài là hào sông ngập nước, thuyền bè đi lại được.
Tên Vòng Thành | Hình Dạng Structure | Chu Vi | Đặc Điểm Nổi Bật |
|---|---|---|---|
Thành Ngoại | Vòng khép kín theo địa hình | 8,0 km | Hào sâu ngập nước bao quanh ngoài cùng |
Thành Trung | Hình đa giác không đều | 6,5 km | Phía Đông có đầm Cả và 5 con ngòi dẫn nước |
Thành Nội | Hình chữ nhật | 1,6 km | Nơi đặt khu trung tâm kinh thành và đền thờ |
Tương truyền rằng, thành đắp đến đâu, xây lũy đến đó. Cả 3 vòng thành đều được bao quanh bằng những con hào. Phía Đông Thành Trung là đầm Cả, có 5 con ngòi đưa nước vào Thành Trung và Thành Nội, tạo vòng khép kín rất thuận lợi cho việc lập căn cứ bộ binh và thủy binh linh hoạt.
Thân thành ngày nay có chiều cao trung bình từ 4 đến 5 m, có chỗ còn cao tới 12 m. Chân thành rộng từ 20 đến 30 m. Vào thời đó, vũ khí chỉ là gươm, giáo và cung tên. Như vậy, quy mô thành Cổ Loa được coi là cực kỳ kiên cố.
Cổ Loa là tòa thành có quy mô, cấu trúc thuộc loại lớn và độc đáo nhất ở nước ta. Trong khu di sản hiện có khoảng 60 di tích cổ, trong đó có 7 di tích được xếp hạng cấp quốc gia.
Bên cạnh các công trình kiến trúc, nơi đây còn đang bảo tồn một hệ thống di sản văn hóa phi vật thể phong phú:
Cổ Loa ngày nay không chỉ là di sản văn hóa, một bằng chứng về sự sáng tạo, về trình độ kỹ thuật cũng như văn hóa của người Việt cổ trong công cuộc giữ nước và chống giặc ngoại xâm; mà nó còn là một điểm đến lý tưởng cho du khách thập phương muốn khám phá những giá trị văn hóa, những hình ảnh quen thuộc của làng quê Bắc Bộ thanh bình. Đây còn là nơi giáo dục thế hệ trẻ về cội nguồn, đồng thời tạo động lực cho sự phát triển du lịch văn hóa.
Vào ngày mùng 6 tháng Giêng âm lịch hằng năm, cư dân Cổ Loa thường tổ chức lễ hội trang trọng để tưởng nhớ những người đã có công xây thành, nhất là để ghi ơn An Dương Vương – người khai sinh ra nhà nước phong kiến Âu Lạc.
Lịch sử dân tộc đã ghi nhận Cổ Loa là biểu tượng của sự trường tồn của văn hóa và lịch sử Việt Nam. Nơi đây đã ghi dấu những câu chuyện đầy tự hào của lịch sử dân tộc, nhắc nhở chúng ta về trách nhiệm bảo tồn di sản mà ông cha để lại.