Khu di tích chiến thắng Ngọc Hồi mùa xuân Kỷ Dậu năm 1789 với tổng diện tích là 6.959,2 m². Đây là một địa danh đã đi vào sử sách dân tộc như một thiên anh hùng ca bất hủ.
Chính tại nơi này, vào mờ sáng ngày mồng 5 tháng Giêng năm Kỷ Dậu (1789), nghĩa quân Tây Sơn dưới sự lãnh đạo thiên tài của Hoàng đế Quang Trung – Nguyễn Huệ đã đập tan phòng tuyến kiên cố nhất của 29 vạn quân Thanh, mở đường tiến vào giải phóng Thăng Long. Chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa được sử sách đánh giá là đỉnh cao của nghệ thuật quân sự, là một trong những chiến công hiển hách nhất trong lịch sử dân tộc.
Dự án tu bổ, tôn tạo di tích được phê duyệt với tổng mức đầu tư 76 tỷ đồng. Trong năm 2025, toàn bộ các hạng mục của khu di tích đã được đầu tư tu bổ, tôn tạo xong một cách đồng bộ.
Hạng mục quy hoạch & xây dựng | Chi tiết thực hiện |
|---|---|
Quy hoạch & Hạ giải | Quy hoạch tổng thể theo hiện trạng; hạ giải nhà khách cũ, khán đài sân khấu ngoài trời; di chuyển cây xanh. |
Công trình kiến trúc tâm linh | Tu bổ, tôn tạo đài tưởng niệm, nhà lục giác, nhà bát giác, nhà tưởng niệm, miếu thờ, cổng phụ thông sang chùa Ngọc Hồi. |
Hạ tầng & Đón tiếp | Xây dựng nhà khách, nhà đón tiếp, nhà trưng bày, cổng chính, cổng phụ, nhà bảo vệ, tượng voi và hệ thống hạ tầng kỹ thuật. |
Bên cạnh vốn đầu tư công, nhiều cá nhân, tập thể đã chung tay hỗ trợ, đặc biệt đôi voi đá — biểu tượng của nghĩa quân Tây Sơn do xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai (quê hương vua Quang Trung) gửi tặng, hiện được trưng bày trang trọng trong khuôn viên.
Sau khi hoàn thiện, vào tháng 2 năm 2026, xã đã long trọng tổ chức lễ khánh thành và đón nhận bằng xếp hạng di tích cấp quốc gia, khẳng định vị thế và giá trị lịch sử to lớn của chiến thắng Ngọc Hồi trong sự nghiệp bảo vệ nền độc lập dân tộc.
Hệ thống cổng vào di tích gồm một cổng chính và hai cổng phụ:
Tượng đài ba mũi tên đồng hướng thẳng lên trời cao gồm hai trụ vuông dẹt ốp men, phía trên là hình tượng ba mũi tên đồng bay về phía trung tâm Thăng Long xưa. Mặt trước tượng đài khắc 8 chữ vàng:”TRUYỀN THỐNG VẺ VANG – DÂN TỘC ANH HÙNG”
Bốn bức phù điêu xung quanh tượng đài tái hiện hình tượng voi chiến và các mốc thời gian lịch sử: Ngọc Hồi ngày 30 tháng 1 năm 1789, năm Kỷ Dậu cùng ấn sắc mệnh Chi Bảo.
Đặc biệt, bức phù điêu bằng đá xanh Thanh Hóa khổng lồ phía sau khắc họa chiến thuật độc đáo: các chiến sĩ Tây Sơn kết 30 tấm ván thành mộc lớn, quấn rơm ướt chống hỏa lực, sử dụng hỏa hổ, ống phun lửa và voi chiến phá tan đồn lũy, bãi chông địa lôi của quân Thanh. Toàn bộ phù điêu được chia làm ba phân cảnh:
Toàn bộ công trình thực sự là một cuốn sử bằng đá vô giá.
Nhà tưởng niệm được xây dựng theo lối chồng diêm 2 tầng 8 mái, diện tích 268 m², kết cấu gỗ lim 5 gian 2 chái. Hệ thống cột, kèo, bảy được chạm khắc hoa văn truyền thống, mái lợp ngói mũi hài, ngói lót chữ Thọ. Bờ nóc, bờ chảy, bờ gọt đắp vữa cổ truyền, nền lát gạch bát chữ Công, cửa bức bàn gỗ lim, chân tảng, bó nền bậc tam cấp đều làm bằng đá xanh.
Khu di tích còn có hồ bán nguyệt và cầu đá tạo thế sơn thủy hữu tình, hệ thống chiếu sáng mỹ thuật với đèn hắt chân tường, đèn lồng gỗ giúp di tích lung linh, uy nghi khi về đêm.
Xin được mượn hai câu thơ khắc trên đá để khép lại:”Nhất chiến Hà Thành tù thấp vị
Thiên thu Ngọc Hồi hiển thần oi”
(Một trận tháp giặc đổ nhào, ngàn năm Ngọc Hồi oai linh hiển hiện)
Đến với Ngọc Hồi, ta không chỉ tham quan mà còn được nạp đầy tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc và bài học sâu sắc về ý chí quật cường.