Menu
Menu
Chào mừng quý vị đến với hành trình tham quan thực tế ảo 360 độ khám phá cụm di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia Đình Ba Dân, hay còn gọi là Tam Xã Linh Từ, tọa lạc tại thôn Tứ Hiệp, xã Thanh Trì, thành phố Hà Nội. Từ bao đời nay, nơi đây là không gian sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng thiêng liêng, gắn kết cộng đồng cư dân của ba làng cổ, bao gồm Cổ Điển, Cương Ngô và Đồng Chì.
Dưới góc nhìn từ không trung, quý vị có thể chiêm ngưỡng trọn vẹn một quần thể kiến trúc bề thế, tĩnh mịch, tách biệt hoàn toàn khỏi nhịp sống hối hả. Ngôi đình tự hào là nơi thờ phụng bốn vị thành hoàng làng, những nhân vật lịch sử kiệt xuất thời Đinh Tiên Hoàng, đó là Thái Tể Nguyễn Bặc cùng hai anh em dũng tướng Nguyễn Bồ, Nguyễn Phục và Thần Tiên Quốc Vương Quý Hương. Đặc biệt, đình còn lưu giữ nhiều đạo sắc phong quý giá của các triều đại, ghi nhận công lao to lớn của các ngài trong công cuộc dẹp loạn 12 sứ quân.
Nhìn bao quát tổng thể, kiến trúc đình Ba Dân hiện lên như một kiệt tác quy hoạch, mang đậm triết lý phong thủy Á Đông. Quần thể di tích được xây dựng chuẩn mực theo cấu trúc hình chữ Tam truyền thống, trải dài trên một trục thần đạo. Khởi đầu là hệ thống tam quan uy nghi, băng qua khoảng sân rộng phóng khoáng, quý vị sẽ thấy sự liên kết tầng bậc chặt chẽ, lần lượt là tòa Phương Đình, nhà Trung Đình, nhà nối, tiếp đến là tòa Đại Đình 5 gian rộng lớn và chốn hậu cung thâm nghiêm nằm ở vị trí trong cùng. Chạy dọc hai bên sườn là dãy tả mạc và hữu mạc, tạo nên thế khép kín, vững chãi.
Đặc biệt, làm nên nét hài hòa cho cảnh quan nơi đây chính là hệ thống mặt nước bao quanh. Quý vị có thể quan sát thấy dải hồ hình bầu dục êm đềm nằm phía bên trái và một hồ nước mang hình dáng chiếc nậm hồ lô độc đáo nằm ở phía bên phải tòa Đại Đình. Yếu tố tụ thủy này giúp luôn chuyển vượng khí, mang lại sự bình an, trù phú cho cả vùng đất. Trải qua hơn một thế kỷ với nhiều đợt trùng tu, đình Ba Dân vẫn nguyên vẹn những giá trị nghệ thuật mộc bản và tinh thần thượng võ oanh liệt thuở xưa.
Ngay sau đây, xin kính mời quý vị bắt đầu hành trình di chuyển qua từng không gian để chiêm ngưỡng tận mắt những cổ vật vô giá đang hiện hữu tại đình Ba Dân.
Thưa quý vị, sau khi chiêm ngưỡng toàn cảnh từ trên cao, xin mời quý vị cùng bước xuống khu vực cổng chính. Chúng ta sẽ bắt đầu tiến vào không gian nội tự. Hiện ra trước mặt quý vị lúc này là hệ thống tam quan được xây dựng vô cùng bề thế và uy nghi. Công trình này tựa như một bức bình phong vĩ đại, phân định ranh giới giữa đời thường náo nhiệt và chốn tâm linh thanh tịnh.
Tam quan được kiến tạo theo thức tứ trụ biểu kết hợp cùng ba lối đi vòm cuốn vươn cao. Ngay tại cổng chính trung tâm, quý vị có thể thấy bức đại tự chữ Hán “Tam Xã Linh Từ”. Phần mái của công trình được thiết kế theo lối chồng diêm 8 mái lợp ngói ta với các góc đao vuốt cong thanh thoát. Trên đỉnh hai cột trụ cái là đôi tượng nghê uy nghi quay mặt vào nhau, dọc theo thân cột là hệ thống câu đối chữ Hán ngợi ca công đức của các vị thành hoàng.
Đặc biệt, trên các mảng tường bao hai bên cổng là những bức phù điêu chiến mã sinh động. Hình ảnh này gợi nhắc mạnh mẽ đến tinh thần thượng võ và chiến công oanh liệt của các vị thần, tướng thời Đinh. Bước qua cánh cổng tam quan, quý vị sẽ tiến vào một khoảng sân rộng vô cùng khoáng đạt. Khoảng sân này không chỉ là nơi tập trung tổ chức các nghi thức rước kiệu thiêng liêng vào mùa xuân, mà còn tôn lên vẻ đẹp vững chãi của công trình kiến trúc phía trước.
Ngay phía cuối sân là tòa Phương Đình. Đây là công trình mang đậm dấu ấn kiến trúc truyền thống với hệ kết cấu chồng diêm 8 mái cùng 8 đầu đao thon dài vươn lên thanh thoát giữa bầu trời. Mặt tiền của Phương Đình gây ấn tượng mạnh mẽ với hàng cột hiên bề thế mang hệ thống câu đối chữ Hán vương dải, ẩn phía sau là hệ thống cửa bức bàn bằng gỗ chắc chắn.
Sự rộng mở của khoảng sân kết hợp cùng nét cổ kính của tòa Phương Đình đã kiến tạo nên một không gian hoàn hảo, chuẩn bị tâm thế để chúng ta bước vào cõi linh điện bên trong. Xin mời quý vị tiếp tục tiến bước để khám phá những nét chạm khắc tuyệt mỹ đang chờ đón phía trong đình.
Thưa quý vị, tạm rời khỏi những nếp nhà gỗ uy nghi, xin mời quý vị cùng dạo bước ra khu vực hồ nước tĩnh lặng phía trước sân đình. Dưới góc nhìn thực tế ngay tại mặt đất lúc này, quý vị có thể cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp êm đềm của dải hồ hình bầu dục rộng lớn nằm phía bên trái.
Trong quan niệm phong thủy truyền thống, yếu tố thủy tại các không gian tâm linh đóng vai trò vô cùng quan trọng. Mặt hồ trong vắt này kết hợp cùng hồ hình nậm hồ lô ở phía bên phải được ví như đôi mắt rồng linh thiêng. Nơi đây kiến tạo nên thế tụ thủy hoàn hảo, đóng vai trò như một chiếc máy điều hòa tự nhiên giúp thanh lọc vi khí hậu. Khoảng không gian xanh mát này thực sự là một liệu pháp thanh tẩy tâm hồn tuyệt vời, giúp quý vị tìm lại sự an nhiên sâu thẳm trước khi tiếp tục hành trình chiêm bái những di sản vô giá phía bên trong di tích.
Tiến sâu hơn một chút, chúng ta sẽ bước vào không gian rộng lớn của tòa Trung Đình 5 gian. Các văn bia lưu lại cho biết vào năm 1897, tòa nhà này được hưng công mua gỗ lim về dựng lại. Từ đó tạo nên một bộ khung kiến trúc vững chãi, nhuốm màu thời gian. Ngự tại trung tâm là ban thờ công đồng lộng lẫy, quanh ban thờ bài trí đôi hạc cưỡi rùa và bộ chấp kích. Nơi đây cũng đặt tấm bằng công nhận di tích cấp quốc gia từ năm 1994.
Hai bên không gian là nơi để tế khí, một bên là chiếc chiêng đồng cổ kính, đối diện là chiếc trống sấm lớn bưng bằng da trâu nguyên tấm. Mỗi dịp hội làng, tiếng trống gióng lên trầm hùng như gợi nhớ lại tinh thần thượng võ của các bậc tiền nhân. Bao quanh không gian này, quý vị cũng sẽ bắt gặp những tấm bia đá ghi dấu đợt đại trùng tu năm 2015. Những dòng chữ khắc trên đá đen không chỉ để ghi danh mà còn là minh chứng cho tinh thần đoàn kết, chung tay bảo vệ di sản của bà con địa phương.
Thưa quý vị, tiếp tục hành trình bước vào khu vực nhà nối, quý vị sẽ lập tức bị thu hút bởi hai cỗ kiệu gỗ sơn son thiếp vàng lộng lẫy. Đây là những kiệt tác điêu khắc mộc bản với vô vàn họa tiết rồng phượng, hoa lá được chạm thủng, chạm bong kênh.
Những cỗ kiệu này không chỉ để trưng bày mà còn là linh hồn của các kỳ lễ hội xuân tế diễn ra vào rằm tháng hai âm lịch hằng năm. Khi đó, trai tráng trong làng sẽ thành kính rước kiệu. Nghi thức này biểu trưng cho việc cung thỉnh anh linh các vị thành hoàng đi tuần du, giáng phúc cho dân làng.
Tiến sát đến trước cửa chính của tòa Đại Đình, quý vị sẽ thấy cặp linh vật trấn giữ vô cùng uy nghi. Bên phải là tượng Bạch Mã, tức ngựa trắng, tượng được tạc to lớn như ngựa thật, uy phong với dải cương lụa đỏ. Bên trái là tượng Xích Mã đỏ sẫm. Cả hai đều được đặt trên bệ gỗ có bánh xe linh hoạt, luôn sẵn sàng phục vụ cho các nghi thức rước sách thiêng liêng.
Nhìn ra hai bên sườn, quý vị sẽ thấy cổng vòm Tả Môn và Hữu Môn. Bức phù điêu mặt hổ phụ uy nghiêm trên vòm cửa làm nhiệm vụ trấn trạch, xua đuổi tà khí. Nghệ thuật đắp vẽ sành sứ đa sắc thời Nguyễn kết hợp cùng hệ thống cây xanh đã tạo nên một vùng không gian êm đềm. Cảnh quan nơi đây sẽ giúp người chiêm bái tĩnh tâm, gột rửa lo âu trước khi chính thức bước vào cõi thiêng liêng nhất của đình Ba Dân.
Lật dở lại trang sử oai hùng của thế kỷ thứ 10, khi giang sơn chìm trong loạn 12 sứ quân, hai anh em Nguyễn Bồ và Nguyễn Phục đã theo Đinh Bộ Lĩnh đứng lên dẹp loạn. Trong trận chiến khốc liệt tại đất Cổ Điển, hai ông cùng các tướng lĩnh đã anh dũng hy sinh. Nghe tin dữ, công chúa Quế Hương cùng các vị phu nhân vì quá bi thương đã nhịn ăn mà thuẫn tiết theo chồng, để lại tấm gương trung liệt ngàn thu.
Ngay sau đó, Đinh Bộ Lĩnh đã thân chinh cầm quân, cử Thái Tể Nguyễn Bặc làm tiên phong. Nghĩa quân đánh tan lực lượng Nguyễn Siêu, làm nên chiến thắng quyết định, thống nhất non sông. Để ghi nhớ công lao to lớn ấy, nhân dân ba làng Cổ Điển, Cương Ngô và Đồng Chì đã lập đền phụng thờ. Theo sử sách ghi lại, ngay sau khi lên ngôi, vua Đinh Tiên Hoàng đã ban chiếu truy phong cho dũng tướng Nguyễn Bồ làm Phủ Gia Hiển Huệ Chiêu Nghĩa Đại Vương, tướng Nguyễn Phục được suy tôn là Ứng Thiên Phong Đại Vương, công chúa Quế Hương cùng các phu nhân được phong tặng danh hiệu Thần Tiên Quốc Vương. Đặc biệt, Thái Tể Nguyễn Bặc được sắc phong là Khai Quốc Công Thần vào năm 971.
Ghi nhận công đức cống hiến cho non sông, các vị thành hoàng đình Ba Dân tiếp tục được triều đình ban tặng nhiều đạo sắc phong vô cùng quý giá. Trong đó, đạo sắc phong có niên đại sớm nhất là vào thời Dương Hòa (năm 1626) và đạo sắc phong có niên đại muộn nhất là vào năm Khải Định thứ 9 (năm 1924). Đây là những bảo vật thiêng liêng của làng, là minh chứng lịch sử cho sự tôn vinh của các triều đại và tấm lòng thành kính của nhân dân đối với các bậc công thần bảo quốc.
Thưa quý vị, rời khỏi không gian Đại Đình, xin mời quý vị tham quan cõi thâm nghiêm nhất của di tích, đó chính là tòa Hậu cung 3 gian. Nơi đây là điểm hội tụ linh khí, được bài trí theo một trật tự tín ngưỡng vô cùng nghiêm ngặt. Ân sau những lớp rèm đỏ thắm là nơi ngự tọa của các vị thành hoàng. Ngự ở vị trí trung tâm trang trọng nhất là tượng dũng tướng Nguyễn Bồ với tư thế uy phong đang cưỡi trên lưng ngựa trắng Bạch Mã. Phía bên phải là pho tượng của người anh em song sinh, tướng Nguyễn Phục, được tạc trong tư thế lẫm liệt cưỡi trên lưng linh vật Kỳ Lân. Ở vị trí bên trái là pho tượng của Thần Tiên Quốc Vương Quý Hương, tức công chúa Quế Hoa, bà được khắc họa trang nghiêm trong tư thế ngồi tĩnh tại và hiền từ.
Sự hiện diện của bộ ba pho tượng cổ cùng với ngai thờ của Thái Tể Nguyễn Bặc đã tạo nên một không gian thờ tự uy linh và vẹn toàn. Nhìn ngắm những kiệt tác điêu khắc sinh động này, chúng ta không khỏi bồi hồi như thấy lại hào khí của một thời Đinh Tiên Hoàng rực rỡ.
Thưa quý vị, hành trình khám phá không gian thực tế ảo 360 độ tại đình Ba Dân xin được khép lại tại đây. Dù công nghệ đã giúp chúng ta chiêm ngưỡng phần nào vẻ đẹp cổ kính, nhưng chắc chắn không gì có thể thay thế trọn vẹn những cảm xúc chân thực, cảm giác được trực tiếp bước đi dưới bóng cây, chạm tay vào những thớ gỗ rêu phong và hít thở bầu không khí thơm mùi trầm hương. Ban quản lý di tích đình Ba Dân kính mời quý vị vào một ngày gần nhất hãy bớt chút thời gian về thăm di tích cổ, cùng tự tay dâng một nén tâm hương tri ơn các bậc tiền nhân. Kính chúc quý vị luôn dồi dào sức khỏe, thân tâm an lạc. Xin trân trọng cảm ơn.
